Boru Hacmi Hesaplayıcı

Borunun iç çapını ve uzunluğunu girerek iç hacmini hesaplayın.

* Doldurulması zorunlu alanlar.

Boru Hacmi Hesaplama Aracı Nasıl Çalışır? Adım Adım Açıklama

Boru Hacmi Hesaplama aracımız, bir borunun iki temel özelliğini hesaplamak için tasarlanmıştır: 1) İçinden geçebilecek **sıvı kapasitesi (iç hacim)** (litre veya m³ olarak) ve 2) Borunun kendi **malzeme hacmi ve ağırlığı (tonaj)** (eğer dış çap ve et kalınlığı verilirse).

1. Boru İç Hacmi (Sıvı Kapasitesi) Hesaplama:

  1. Adım 1: Gerekli Boyutları Girme (İç Ölçüler):** Kullanıcı, borunun iç kapasitesi için şu ölçüleri girer:
    • İç Çap (d) (mm veya cm):** Borunun içten içe çapı.
    • Boru Uzunluğu (L) (metre):** Boru hattının toplam uzunluğu.
  2. Adım 2: Formülü Uygulama:** Araç, bu ölçüleri kullanarak borunun içini bir silindir olarak kabul eder ve iç hacmini hesaplar:
    • Önce İç Yarıçapı (r) metreye çevirir: r (m) = (İç Çap (mm) / 2) / 1000
    • Silindir hacim formülünü uygular: İç Hacim (m³) = π * r² * L (π ≈ 3.14159…)
  3. Adım 3: Litreye Çevirme:** Hesaplanan metreküp (m³) cinsinden hacmi litreye çevirir:

    Sıvı Kapasitesi (Litre) = İç Hacim (m³) * 1000

2. Boru Malzeme Hacmi ve Ağırlığı Hesaplama (Opsiyonel):

  1. Adım 1: Ek Boyutları Girme:** Kullanıcıdan ek olarak şu bilgiler istenir:
    • Dış Çap (D) (mm):** Borunun dıştan dışa çapı.
    • Et Kalınlığı (t) (mm):** (Dış Çap – İç Çap) / 2. Genellikle Dış Çap ve Et Kalınlığı verilir, İç Çap (d = D - 2t) buradan hesaplanır.
    • Malzeme Yoğunluğu (ton/m³):** Borunun yapıldığı malzemenin yoğunluğu (örn: Çelik ≈ 7.85 ton/m³, PVC ≈ 1.4 ton/m³).
  2. Adım 2: Malzeme Hacmini Hesaplama:** Araç, borunun et kalınlığının kapladığı hacmi (içi boş silindirin hacmi) hesaplar:
    • Dış Hacim (V_dış) = π * (D/2)² * L
    • İç Hacim (V_iç) = π * (d/2)² * L
    • Malzeme Hacmi (m³) = V_dış - V_iç
    • Veya daha basit formülle: Malzeme Hacmi (m³) = π * L * (Dış Yarıçap² - İç Yarıçap²)
  3. Adım 3: Malzeme Ağırlığını (Tonaj) Hesaplama:**

    Boru Ağırlığı (Ton) = Malzeme Hacmi (m³) * Malzeme Yoğunluğu (ton/m³)

Araç, kullanıcıya ihtiyacına göre borunun iç kapasitesini (litre) veya borunun kendi ağırlığını (ton) gösterir.

Boru Hacmi Nedir ve Neden Hesaplanır? (2025 Tesisat/Mühendislik)

Boru hacmi hesaplaması, amaca göre iki farklı anlama gelebilir:

  1. İç Hacim (Kapasite):** Bir boru hattının veya boru şeklindeki bir tankın **içine ne kadar sıvı veya gaz sığabileceğini** ifade eder. Bu, genellikle litre veya metreküp (m³) cinsinden ölçülür.
  2. Malzeme Hacmi (ve Ağırlığı):** Borunun **kendisini oluşturan malzemenin** (çelik, PVC, bakır vb.) kapladığı hacimdir. Bu, genellikle malzemenin yoğunluğu ile çarpılarak **toplam ağırlığını (tonajını)** bulmak için kullanılır.

Bu hesaplamalar birçok mühendislik, inşaat ve tesisat alanında kritik öneme sahiptir:

  • Sıvı Kapasitesi Hesaplama (İç Hacim):**
    • Tesisat:** Bir ısıtma veya soğutma sistemindeki (kalorifer, yerden ısıtma) toplam su hacmini bilmek, sistemin ihtiyaç duyduğu genleşme tankı boyutunu ve su basıncını belirlemek için gereklidir.
    • Akışkanlar Mekaniği:** Boru içindeki sıvı hacmi, akış hızı (debi) ve basınç kaybı hesaplamalarında kullanılır.
    • Proses Mühendisliği:** Kimyasal tesislerde reaktörlere giden veya çıkan sıvı miktarını bilmek için boru hacimleri önemlidir.
    • Su Kaynakları:** Bir su şebekesi veya sulama sistemindeki toplam su hacmini tahmin etmek.
  • Malzeme Ağırlığı Hesaplama (Tonaj):**
    • Satın Alma ve Lojistik:** Boru malzemeleri genellikle metre başına ağırlık (kg/m) veya toplam tonaj olarak satılır. Proje için gereken toplam ağırlığı bilmek, bütçeleme (donatı gibi) ve nakliye planlaması için zorunludur.
    • Statik ve Yapısal Analiz:** Boru hattının (özellikle büyük çaplı endüstriyel boruların) kendi ağırlığı, desteklenmesi gereken yapılar (askılar, mesnetler) üzerindeki yükü hesaplamak için bilinmelidir.

Boru Hacmi Hesaplama aracımız, bu iki farklı ihtiyaca yönelik hesaplamaları basitleştirerek mühendislere, tesisatçılara ve proje yöneticilerine yardımcı olur.

İç Hacim (Litre) ve Malzeme Ağırlığı (Ton) Formülleri

Aracın kullandığı temel formülleri (tüm ölçüler metreye çevrilerek) özetleyelim:

Değişkenler:**

  • `L` = Boru Uzunluğu (m)
  • `D` = Dış Çap (m)
  • `d` = İç Çap (m)
  • `r_dış` = Dış Yarıçap (m) = D / 2
  • `r_iç` = İç Yarıçap (m) = d / 2
  • `t` = Et Kalınlığı (m) = (D – d) / 2 = r_dış – r_iç
  • `ρ` (rho) = Malzeme Yoğunluğu (ton/m³)

Formüller:**

  1. İç Hacim (Kapasite) (m³):

    V_iç = π * (r_iç)² * L

    İç Kapasite (Litre) = V_iç * 1000

  2. Malzeme Hacmi (m³):**

    V_malzeme = (V_dış) - (V_iç) = [π * (r_dış)² * L] - [π * (r_iç)² * L]

    V_malzeme = π * L * (r_dış² - r_iç²)

    (Et kalınlığı ‘t’ cinsinden: V_malzeme = π * L * (2*r_iç + t) * t)

  3. Malzeme Ağırlığı (Ton):**

    Ağırlık (Ton) = V_malzeme * ρ

Özellikle çelik boru satan firmalar, genellikle “1 metre boru ağırlığı (kg/m)” tablosu sunarlar. Bu, yukarıdaki Malzeme Hacmi ve Ağırlığı formüllerinin çelik yoğunluğu (ρ ≈ 7.85 ton/m³) ile önceden hesaplanmış halidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

  • Boru hacmi hesaplarken hangi çapı kullanmalıyım? (İç vs Dış)
    Bu, neyi hesapladığınıza bağlıdır:
    • Borunun **içine ne kadar sıvı sığacağını** (kapasite, litre) hesaplıyorsanız, **İç Çap (d)** kullanılmalıdır.
    • Borunun **kendi ağırlığını** (kaç ton malzeme) hesaplıyorsanız, hem **Dış Çap (D)** hem de **İç Çap (d)** (veya Et Kalınlığı) gereklidir.
  • “DN” (Nominal Çap) nedir? İç çap mı dış çap mı?
    DN (Diamètre Nominal), bir boru standardını ifade eden bir terimdir (örn: DN100). Tam olarak iç veya dış çap anlamına gelmez, o standarda ait borunun yaklaşık anma ölçüsüdür. Hesaplama yaparken, DN ölçüsüne değil, borunun teknik kataloğundan alacağınız **gerçek iç veya dış çap (mm)** ölçülerine ihtiyacınız vardır.
  • Hesaplanan hacim (litre) ile gerçekte doldurabileceğim sıvı miktarı aynı mı?
    Hesaplanan hacim, borunun **tamamen** dolu olduğu varsayımına dayanır. Eğer sistemde hava cepleri kalırsa veya boru tam dolmazsa gerçek kapasite biraz daha az olabilir.
  • Çelik boru ağırlık hesaplama formülü nedir?
    En yaygın pratik formül (kg/m cinsinden, çap ve et kalınlığı mm olarak):

    Ağırlık (kg/m) = (Dış Çap - Et Kalınlığı) * Et Kalınlığı * 0.02466

    Bu formül, π * (r_dış² - r_iç²) * 1m * 7850 kg/m³ formülünün basitleştirilmiş ve katsayıya (0.02466 ≈ π * 7.85 / 1000) dönüştürülmüş halidir. Aracımız da benzer bir mantık kullanır.

  • Bu araç dikdörtgen kesitli (kutu profil) kanalların hacmini hesaplar mı?
    Hayır, bu araç silindirik (dairesel kesitli) borular için tasarlanmıştır. Dikdörtgen bir kanalın iç hacmini hesaplamak için Hacim Hesaplama aracını kullanarak prizma formülünü (İç Hacim = İç En * İç Yükseklik * Uzunluk) kullanmanız gerekir.
  • 1 metre boru kaç litre su alır?
    Bu, borunun **iç çapına** bağlıdır.
    • Örn: İç çapı 50 mm (5 cm = 0.05 m) olan bir boru:
      İç Yarıçap (r) = 0.025 m
      Hacim (1m için) = π * (0.025)² * 1 ≈ 0.00196 m³
      Litre = 0.00196 * 1000 = 1.96 Litre (Yaklaşık 2 litre).
    • Örn: İç çapı 100 mm (10 cm = 0.1 m) olan bir boru:
      İç Yarıçap (r) = 0.05 m
      Hacim (1m için) = π * (0.05)² * 1 ≈ 0.00785 m³
      Litre = 0.00785 * 1000 = 7.85 Litre (Yaklaşık 8 litre).

    Çap iki katına çıktığında, hacim (kapasite) dört katına çıkar (karesiyle orantılı olduğu için).