Çatı Eğimi Hesaplayıcı

Çatının yükseliğini ve yatay mesafesini girerek eğimi yüzde (%) ve derece (°) olarak hesaplayın.

* Doldurulması zorunlu alanlar.

Çatı Eğimi Hesaplama Aracı Nasıl Çalışır? Adım Adım Açıklama

Çatı Eğimi Hesaplama aracımız, bir çatının ne kadar dik olduğunu ifade eden eğim değerini, temel geometrik ölçülere dayanarak hesaplar. Eğim sonucunu üç farklı yaygın formatta (Yüzde %, Derece °, 12’lik Pitch) gösterir.

  1. Adım 1: Temel Ölçüleri Girme:** Kullanıcı, çatının iki temel ölçüsünü girer (genellikle santimetre veya metre cinsinden):
    • Dikey Yükselme (Rise):** Çatının en alt noktasından (saçak hizası) en tepe noktasına (mahya) kadar olan **dikey** yükseklik mesafesi.
    • Yatay Uzunluk (Run):** Dikey yükselmenin ölçüldüğü noktadan, çatı tepe noktasının tam altına (dik izdüşümüne) kadar olan **yatay** mesafe. (Bu genellikle çatı genişliğinin yarısıdır).

    (Alternatif olarak, kullanıcı çatı yüzeyinin açısını (derece) veya eğim yüzdesini biliyorsa, bunları girerek diğer değerleri bulabilir).

  2. Adım 2: Formülleri Uygulama (Trigonometri):** Araç, girilen “Dikey Yükselme” (Rise) ve “Yatay Uzunluk” (Run) değerlerini kullanarak temel trigonometrik ilişkileri uygular.

    Eğim Oranı (S) = Dikey Yükselme / Yatay Uzunluk

    Bu temel “oran” bulunduktan sonra diğer formatlara dönüştürülür:

    • Eğimi Yüzde (%) Olarak Hesaplama:**

      Eğim (%) = Eğim Oranı * 100

      Eğim (%) = (Dikey Yükselme / Yatay Uzunluk) * 100

      Örn: 3m yükselme, 10m yatay uzunluk -> (3 / 10) * 100 = %30 Eğim

    • Eğimi Derece (°) Olarak Hesaplama:** Eğim açısının tanjantı, Eğim Oranı’na eşittir (tan(θ) = Karşı/Komşu = Yükselme/Uzunluk). Açıyı bulmak için “Arktanjant” (ters tanjant) fonksiyonu kullanılır.

      Eğim Açısı (°) = arctan(Eğim Oranı)

      Eğim Açısı (°) = arctan(Dikey Yükselme / Yatay Uzunluk)

      Örn: 3m yükselme, 10m yatay uzunluk -> arctan(0.3) ≈ 16.7° Eğim

    • Eğimi 12’lik Pitch Olarak Hesaplama (Pitch Roof):** Özellikle ABD ve Kanada’da kullanılan bir sistemdir. Yataydaki her 12 birim (genellikle 12 inç) ilerleme için çatının kaç birim (inç) yükseldiğini gösterir.

      Pitch = Eğim Oranı * 12

      Sonuç “X/12” olarak ifade edilir (örn: “6/12 pitch”).

      Örn: 3m yükselme, 10m yatay uzunluk -> Eğim Oranı = 0.3. Pitch = 0.3 * 12 = 3.6. Sonuç: “3.6/12 Pitch”

  3. Adım 3: Sonuçları Gösterme:** Araç, girilen ölçülere göre hesaplanan eğimi her üç formatta da (Yüzde, Derece, Pitch) gösterir. Bazen çatı yüzeyinin gerçek uzunluğunu (Hipotenüs) Pisagor teoremi (√(Yükselme² + Uzunluk²)) ile hesaplayarak da sunabilir.

Çatı Eğimi Nedir ve Neden Hesaplanır? (2025 Mimari ve İnşaat)

Çatı eğimi (veya çatı meyli), bir çatının yatay düzleme göre ne kadar dik veya yatık olduğunu belirten ölçüdür. Bu eğim, bir binanın mimari tarzını, dayanıklılığını, su drenajını ve maliyetini doğrudan etkileyen kritik bir tasarım parametresidir.

Çatı eğimini doğru hesaplamak ve belirlemek şu nedenlerle çok önemlidir:

  • Su Drenajı (En Önemli Neden):** Eğim, yağmur suyunun ve karın çatı yüzeyinden hızla akıp gitmesini sağlar. Düşük eğimli (düz) çatılarda su birikmesi ve sızıntı riski daha yüksektir. Yüksek eğimli çatılar suyu ve karı çok hızlı tahliye eder.
  • İklim Koşullarına Uygunluk:** Kar yağışının yoğun olduğu bölgelerde (örn: Doğu Anadolu, Karadeniz yaylaları), kar yükünün birikmemesi ve kayıp düşmesi için **yüksek eğimli** çatılar (örn: %45 veya 30° üzeri) zorunludur. Az yağışlı ve ılıman bölgelerde daha düşük eğimli çatılar kullanılabilir.
  • Çatı Malzemesi Seçimi:** Her çatı kaplama malzemesinin (kiremit, shingle, metal panel, membran) üreticisinin belirlediği minimum bir eğim gereksinimi vardır. Örneğin, kiremitler genellikle belirli bir eğimin (%30-35) altındaki çatılarda su sızdırma riski nedeniyle önerilmez. Düşük eğimli çatılarda membran veya metal kaplamalar gerekir.
  • Mimari Estetik:** Çatının eğimi, binanın genel görünümünü (dik çatılı Alp tarzı, modern düz çatı vb.) belirler.
  • Çatı Katı Kullanımı:** Yüksek eğimli çatılar, çatı arasında daha geniş ve kullanışlı bir yaşam alanı (çatı katı odası) oluşturulmasına imkan tanır. Düşük eğimli çatılarda bu alan genellikle kullanılamaz.
  • Maliyet:** Çatı eğimi arttıkça, çatı yüzey alanı da artar (Alan Hesaplama‘da hipotenüs uzar). Bu da hem daha fazla çatı kaplama malzemesi hem de daha fazla işçilik maliyeti anlamına gelir.
  • Güneş Paneli (GES) Verimliliği:** Çatıya güneş paneli kurulacaksa, panellerin güneşe göre optimal açıda olması (genellikle enlem derecesine yakın) verimliliği artırır. Çatı eğimi bu açıya yakınsa kurulum kolaylaşır.

Çatı Eğimi Hesaplama aracımız, projeniz için doğru eğimi belirlemenize, mevcut bir çatının eğimini ölçmenize veya farklı eğim formatları arasında (dereceyi yüzdeye çevirme vb.) dönüşüm yapmanıza olanak tanır.

Eğim Gösterimleri: Derece (°), Yüzde (%) ve Pitch (X/12)

Eğimin üç farklı şekilde ifade edilmesi kafa karıştırıcı olabilir. Aralarındaki ilişki şöyledir (Örnek: 1 metrelik yatay uzunlukta 1 metre dikey yükselme):

  • Derece (°):** Yatay düzlemle yapılan açıyı gösterir. arctan(1/1) = 45°. (En bilimsel gösterim).
  • Yüzde (%):** Yatayda gidilen her 100 birim için dikeyde kaç birim yükseldiğini gösterir. (1/1) * 100 = %100 Eğim. (Karayollarındaki eğim tabelalarında sıkça kullanılır).
  • Pitch (X/12):** Yatayda gidilen her 12 birim için dikeyde kaç birim yükseldiğini gösterir. (1/1) * 12 = 12. Pitch: “12/12”.

Önemli İlişki:** %100 eğim, 100 derece değil, **45 derece** anlamına gelir!

Yaygın Çatı Eğimleri:**

  • Düz Çatılar (Teras):** 1°- 2° veya %2-%3 (Su akıntısı için çok hafif eğim).
  • Düşük Eğimli Çatılar:** 10° – 18° arası veya %18 – %33 (4/12 pitch civarı). Shingle veya metal kaplama gerektirir.
  • Orta Eğimli Çatılar (Yaygın):** 18° – 35° arası veya %33 – %70 (4/12 ile 8/12 pitch arası). Kiremit ve çoğu malzeme için uygundur.
  • Dik Eğimli Çatılar:** 35° – 45°+ veya %70+ (9/12 pitch ve üzeri). Kar yükü fazla olan yerler veya mimari tercihler için kullanılır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

  • Çatı eğimini nasıl ölçerim?
    En doğru yöntem, çatı arasından (tavan arasından) ölçüm yapmaktır. Yatay bir çizgi (su terazisi ile) belirleyin (bu “Yatay Uzunluk – Run” olur). Bu çizginin bir noktasından çatı yüzeyine dik olarak “Dikey Yükselme – Rise”yi ölçün. Bu iki değeri aracımıza girin. Dışarıdan ölçüm yapmak daha zordur ve profesyonel ekipman gerektirebilir.
  • İdeal çatı eğimi nedir?
    “İdeal” eğim yoktur; bölgenizin iklimine, kullanacağınız çatı kaplama malzemesine ve mimari tercihinize bağlıdır. Türkiye’nin karasal ve karlı bölgeleri için genellikle %33 (yaklaşık 18°) ve üzeri eğimler önerilirken, ılıman bölgelerde daha düşük eğimler kullanılabilir.
  • Çatı eğimim %30 ise, bu kaç derecedir?
    Hesaplama aracımız bu dönüşümü yapar. Formül: Derece = arctan(Yüzde / 100). arctan(30 / 100) = arctan(0.30) ≈ 16.7°.
  • Çatı eğimim 20° ise, bu yüzde kaçtır?
    Formül: Yüzde = tan(Derece) * 100. tan(20°) ≈ 0.364. 0.364 * 100 = %36.4 Eğim.
  • Çatı eğimi çatı maliyetini nasıl etkiler?
    Eğim arttıkça, çatının yüzey alanı (hipotenüs) artar. Bu da daha fazla kaplama malzemesi (kiremit, shingle), daha fazla ahşap (mertek) ve genellikle daha zorlu (ve pahalı) işçilik anlamına gelir.
  • Yol eğimi ile çatı eğimi aynı şey mi?
    Hesaplama mantığı (Yükselme / Yatay Uzunluk) aynıdır. Karayollarındaki %10’luk eğim tabelası, yatayda gidilen her 100 metrede yolun 10 metre yükseldiği (veya alçaldığı) anlamına gelir.