Donatı (İnşaat Demiri) Metraj ve Ağırlık Hesaplayıcı

Bir beton plaka için gereken donatı (demir) metrajını (m) ve ağırlığını (kg) hesaplayın.

Donatı (İnşaat Demiri) Hesaplayıcı Nasıl Çalışır? Adım Adım Açıklama

Donatı (İnşaat Demiri) Hesaplama aracımız, bir inşaat projesi (döşeme, kolon, kiriş vb.) için ihtiyaç duyulan inşaat demirinin (nervürlü çelik çubuklar) **toplam uzunluğunu (metraj)** ve daha da önemlisi **toplam ağırlığını (tonaj)** tahmin etmenize yardımcı olur. İnşaat demiri ağırlıkla satıldığı için bu hesaplama bütçeleme açısından kritiktir.

Araç genellikle iki ana yöntemden birini veya her ikisini birden sunar:

Yöntem 1: Alan ve Aralığa Göre Hesaplama (Döşemeler/Radye Temeller için)

  1. Adım 1: Alan Bilgilerini Girme:** Kullanıcı, donatı döşenecek dikdörtgen alanın **Uzunluğunu (metre)** ve **Genişliğini (metre)** girer.
  2. Adım 2: Donatı Detaylarını Girme:** Kullanıcı, hem enine hem boyuna döşenecek demirlerin (pilye ve düz donatılar dahil edilebilir veya basit bir ızgara hesaplanabilir) detaylarını girer:
    • Donatı Çapı (mm):** Kullanılacak demirin standart çapı (örn: 12 mm, 14 mm, 16 mm).
    • Donatı Aralığı (cm):** Demirlerin merkezden merkeze ne kadar aralıkla döşeneceği (örn: 20 cm).
    • Izgara Tipi:** Tek kat ızgara mı, çift kat (alt ve üst) ızgara mı?
  3. Adım 3: Toplam Metrajı Hesaplama:** Araç, girilen bilgilere göre toplam demir uzunluğunu hesaplar:

    Bir Yöndeki Çubuk Sayısı = (Toplam Alan Genişliği / Donatı Aralığı) + 1

    Bir Yöndeki Toplam Metraj = Çubuk Sayısı * Alan Uzunluğu

    (Bu hesaplama her iki yön için (enine ve boyuna) ve çift kat ise 2 ile çarpılarak yapılır.)

  4. Adım 4: Toplam Ağırlığı Hesaplama (Aşağıdaki Adım 3’e bakınız).**

Yöntem 2: Toplam Uzunluk ve Çapa Göre Hesaplama (Genel Amaçlı)

  1. Adım 1: Donatı Çapını Seçme:** Kullanıcı, hesaplamak istediği donatının standart çapını (mm) seçer (örn: Ø12).
  2. Adım 2: Toplam Uzunluğu (Metraj) Girme:** Kullanıcı, mimari veya statik projeden okuduğu veya metraj cetvelinden aldığı, o çaptaki demirden toplam kaç metreye (m) ihtiyaç olduğunu girer (örn: 450 m).
  3. Adım 3: Birim Ağırlık Formülünü Uygulama:** Araç, seçilen çap (Ø) için 1 metre donatının standart ağırlığını (kg/m) hesaplayan fiziksel formülü kullanır:

    Birim Ağırlık (kg/m) = (Çap_mm * Çap_mm * 0.617) / 100

    (Bu formül, Hacim * Yoğunluk yani (π * (Ø/2000)² * 1) * 7850 kg/m³ formülünün basitleştirilmiş halidir. 0.617 ≈ π * 7850 / 4000)

    Örnek (Ø12 demir için): Birim Ağırlık = (12 * 12 * 0.617) / 100 = 88.848 / 100 ≈ 0.888 kg/m

  4. Adım 4: Toplam Ağırlığı (Tonaj) Hesaplama:** Araç, girilen toplam metrajı, hesaplanan birim ağırlıkla çarpar ve tonaja çevirir.

    Toplam Ağırlık (Ton) = (Toplam Uzunluk (m) * Birim Ağırlık (kg/m)) / 1000

    Örnek Devamı: Toplam Ağırlık (Ton) = (450 m * 0.888 kg/m) / 1000 = 399.6 kg / 1000 ≈ 0.40 Ton

  5. Adım 5: Fire Payı Ekleme:** Araç, genellikle kesme, bükme (pilye, etriye) ve bindirme (filiz) payları için toplam ağırlığa **%3 ila %10** arasında bir **fire payı** eklenmesini önerir veya bu payı otomatik ekler.
  6. Adım 6: Sonucu Gösterme:** Araç, ihtiyaç duyulan donatının toplam ağırlığını (Ton veya kg) gösterir.

Donatı (İnşaat Demiri) Nedir ve Neden Hesaplanır? (2025 İnşaat)

Donatı (veya inşaat demiri), betonarme yapıların (binalar, köprüler, temeller) ana taşıyıcı elemanıdır. Beton, basınca (ezilmeye) karşı çok dayanıklıyken, **çekme**ye (esnemeye) karşı çok zayıftır. Donatı (genellikle nervürlü çelik çubuklar), betonun içine yerleştirilerek bu çekme zayıflığını giderir ve yapının esneklik kazanmasını, deprem ve diğer yüklere karşı dayanıklı olmasını sağlar.

İnşaat demiri, şantiyelere genellikle standart boylarda (örn: 12 metre uzunluğunda çubuklar halinde) ve **tonaj (ağırlık)** bazında satılır. Bir projenin statik çizimlerinde hangi çapta (Ø8, Ø12, Ø16 vb.) demirden, hangi aralıklarla ve ne kadar uzunlukta (metraj) kullanılacağı detaylıca belirtilir.

Donatı Hesaplayıcı kullanmak şu nedenlerle hayati önem taşır:

  • Maliyet ve Bütçeleme:** İnşaat demiri, projenin en büyük maliyet kalemlerinden biridir. Toplam kaç ton demire ihtiyaç olduğunu bilmek, projenin bütçesini çıkarmak için zorunludur.
  • Doğru Sipariş Verme:** Demir tedarikçileri siparişi çapa göre tonaj olarak alır (örn: 15 ton Ø12’lik, 8 ton Ø16’lık demir). Eksik sipariş işi durdurur, fazla sipariş maliyeti artırır.
  • Metraj Kontrolü (Hakediş):** Müteahhitlerin veya taşeronların ne kadar iş yaptıklarını (döşenen demir metrajı/tonajı) hesaplamak ve hakedişlerini düzenlemek için kullanılır.
  • Stok Yönetimi:** Şantiyede ne kadar malzeme kaldığını takip etmek için önemlidir.

Donatı Hesaplama aracımız, statik projedeki metrajları (uzunlukları) veya alan bilgilerini, sipariş birimi olan tonaja çevirmenizi kolaylaştırır.

Standart İnşaat Demiri Çapları ve Birim Ağırlıkları (kg/m)

Hesaplayıcımızın temel aldığı ve inşaatta en sık kullanılan nervürlü donatı çaplarının 1 metrelik standart ağırlıkları ((ز * 0.617) / 100 formülüyle) yaklaşık olarak şöyledir:

| Donatı Çapı (Ø mm) | 1 Metre Ağırlığı (kg/m) | 1 Boy (12m) Ağırlığı (kg) |
| :— | :—: | :—: |
| Ø 8 mm | 0.395 kg/m | 4.74 kg |
| Ø 10 mm | 0.617 kg/m | 7.40 kg |
| Ø 12 mm | 0.888 kg/m | 10.66 kg |
| Ø 14 mm | 1.208 kg/m | 14.50 kg |
| Ø 16 mm | 1.578 kg/m | 18.94 kg |
| Ø 18 mm | 1.998 kg/m | 23.98 kg |
| Ø 20 mm | 2.466 kg/m | 29.59 kg |
| … | … | … |

Bir projede 5000 metre Ø14’lük demir metrajı varsa, Ağırlık = 5000 * 1.208 = 6040 kg = 6.04 Ton demire ihtiyaç var demektir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

  • Fire payı neden eklenir ve ne kadar olmalıdır?
    Demir çubuklar standart 12 metre boyunda gelir. Projede gereken boylar (örn: 3.5 m, 4.2 m) kesildiğinde geriye küçük, kullanılamayan parçalar (fire) kalır. Ayrıca, etriye bükümleri, pilye kıvrımları ve donatıların birbirine eklendiği bindirme (filiz) payları da projede hesaplanan net metrajdan daha fazla demir kullanılmasına neden olur. Bu nedenle, hesaplanan toplam tonaja genellikle **%3 ila %10** arasında (projenin karmaşıklığına ve kesim planlamasına bağlı olarak) bir fire payı eklenmesi gerçekçi bir sipariş için gereklidir.
  • Donatı metrajı nasıl çıkarılır?
    Bu, statik projeyi okuma işidir. Proje üzerinde her bir döşeme, kolon veya kiriş için donatıların çapı, aralığı ve uzunluğu (veya çizim ölçeği) belirtilir. “Metraj cetveli” oluşturularak her çaptaki demirin toplam uzunluğu tek tek hesaplanır ve toplanır. Aracımız, bu toplam metrajı tonaja çevirme işini kolaylaştırır veya basit alanlar için tahmini metraj çıkarır.
  • 1 ton demir kaç metredir?
    Bu, demirin çapına bağlıdır. Örneğin, Ø12’lik demirin 1 metresi 0.888 kg ise, 1 tonu (1000 kg) 1000 / 0.888 ≈ 1126 metre eder. Ø16’lık demir (1.578 kg/m) ise 1000 / 1.578 ≈ 634 metre eder.
  • Birim ağırlık formülü (ز * 0.617) / 100 nereden geliyor?
    Bu, Hacim * Yoğunluk formülünün pratik bir kısaltmasıdır. Çeliğin yoğunluğu yaklaşık 7850 kg/m³’tür. 1 metre uzunluğundaki demirin hacmi (silindir) V = π * r² * h = π * (Ø_mm / 2000)² * 1 m‘dir. Ağırlık = (π * Ø_mm² / 4000000) * 7850. Sadeleştirme yapıldığında Ağırlık ≈ Ø_mm² * 0.006165... kg/m elde edilir. Bu, pratikte (ve bazı standartlarda) (Ø_mm² * 0.617) / 100 olarak kullanılır (0.00617 katsayısıyla).
  • Hesaplayıcı etriye ve pilye bükümlerini hesaba katıyor mu?
    Basit alan hesaplayıcıları genellikle düz ızgara (hasır) donatıyı hesaplar. Etriye (kolon/kiriş sargısı) ve pilye (döşeme kıvrımı) gibi özel bükümlü donatıların metrajı, statik projeden detaylı olarak çıkarılmalı ve toplam metraj olarak araca girilmelidir. Fire payı bu büküm paylarını da bir miktar karşılar.