Öğretim Üyesi Yerleştirme Programı (ÖYP) Puan Hesaplama

ÖYP puanınızı hesaplamak için lisans not ortalamanızı, ALES ve yabancı dil puanınızı giriniz.

* 4'lük veya 5'lik sistemdeyse YÖK eşdeğerlik tablosundan çevirin
* ALES sınav sonuç belgenizden tam puanınızı giriniz
* ÖSYM eşdeğerlik tablosundan 100'lük sisteme çevirin (YDS, YÖKDİL, TOEFL, vb.)

ÖYP Puanı Nedir? (Artık Aktif Olarak Kullanılmıyor)

Önemli Bilgilendirme (2025 İtibarıyla): ÖYP (Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yürütülen ve üniversitelere araştırma görevlisi yetiştirmeyi amaçlayan bir programdı. Bu programa başvurularda adayların **ÖYP Puanı** adı verilen özel bir puanı hesaplanırdı.

Ancak, ÖYP programı **2017 yılından itibaren yeni alımlara büyük ölçüde kapatılmıştır** ve yerini büyük oranda **Öncelikli Alanlardaki Araştırma Görevlisi** kadrolarına (veya doğrudan üniversitelerin kendi sınavlarına) bırakmıştır. Dolayısıyla, 2025 yılı itibarıyla “ÖYP Puanı Hesaplama” aktif bir başvuru süreci için **genellikle geçerli değildir**.

Bu makale ve hesaplayıcı, geçmişte kullanılan bu sistemin nasıl çalıştığını anlamak veya nostaljik bir hesaplama yapmak isteyenler için **tarihsel bilgi** sunmaktadır.

ÖYP Puan Hesaplama Aracı Nasıl Çalışırdı? (Geçmiş Bilgi)

Eğer ÖYP programı aktif olsaydı, puan hesaplama aracı YÖK’ün belirlediği formüle göre çalışırdı. Bu formül, üç ana bileşenin ağırlıklı ortalamasına dayanırdı:

  1. Adım 1: ALES Puanını Girme:** Adayın, başvurulan alanın puan türündeki (ALES Sayısal, Sözel, Eşit Ağırlık) puanı girilirdi (100’lük sistemde).
  2. Adım 2: Yabancı Dil Puanını Girme:** Adayın YDS, YÖKDİL veya eşdeğer bir sınavdan aldığı yabancı dil puanı girilirdi (100’lük sistemde).
  3. Adım 3: Lisans Not Ortalamasını (GANO) Girme:** Adayın lisans mezuniyet notu (GANO) girilirdi (4’lük sistemde).
  4. Adım 4: GANO’yu 100’lüğe Çevirme:** Araç, 4’lük sistemdeki GANO’yu YÖK’ün resmi dönüşüm tablosuna göre 100’lük sisteme çevirirdi (örn: 3.00 = 76.66).
  5. Adım 5: Ağırlıklı ÖYP Puanı Formülünü Uygulama:** Araç, bu üç puanı YÖK’ün belirlediği standart katsayılarla çarpar ve toplardı:

    ÖYP Puanı = (ALES Puanı * 0.50) + (Yabancı Dil Puanı * 0.25) + (Lisans GANO (100'lük) * 0.25)

    (Not: Bazı özel durumlarda veya farklı alanlarda bu katsayılar %40, %30, %30 gibi değişiklikler gösterebilirdi, ancak en yaygın formül %50/%25/%25 idi.)

  6. Adım 6: Sonucu Gösterme:** Araç, hesaplanan 100’lük sistemdeki nihai ÖYP puanını gösterirdi.

ÖYP Neydi ve Neden Önemliydi? (Tarihsel Bağlam)

ÖYP (Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı), Türkiye’deki üniversitelerin (özellikle yeni gelişmekte olan üniversitelerin) öğretim üyesi (Araştırma Görevlisi, Dr. Öğr. Üyesi, Doçent, Profesör) ihtiyacını karşılamak amacıyla başlatılmış bir devlet destekli burs ve kadro programıydı.

Temel amacı, başarılı lisans mezunlarını (veya yüksek lisans öğrencilerini) Araştırma Görevlisi (ÖYP’li Arş. Gör.) olarak atamak ve bu kişilerin yüksek lisans ve doktora eğitimlerini (genellikle daha köklü üniversitelerde) tamamlamalarını finanse etmekti. Eğitimlerini tamamlayan bu kişiler, daha sonra atandıkları asıl üniversiteye doktoralarını yapmış öğretim üyesi olarak geri dönerlerdi.

ÖYP Puanı, bu programa kimin seçileceğini belirleyen **ana rekabet** aracıydı:

  • Merkezi Yerleştirme:** Adaylar, hesaplanan ÖYP puanları ve tercih sıralarına göre YÖK tarafından merkezi olarak ÖYP kadrolarına yerleştirilirdi.
  • Mülakat Yoktu (Başlangıçta):** ÖYP’nin en çekici yanlarından biri, alımların (başlangıçta) sadece bu objektif puana (ALES, Dil, GANO) dayalı olması ve mülakat (sözlü sınav) içermemesiydi.
  • Yüksek Puan Gerekliliği:** Popüler üniversitelerin kadrolarına yerleşebilmek için çok yüksek ALES, Dil ve GANO puanlarına ve dolayısıyla yüksek bir ÖYP puanına ihtiyaç duyulurdu.

2025 Yılında ÖYP’nin Yerine Ne Geldi?

2017’deki KHK değişiklikleri ve sonrasındaki düzenlemelerle ÖYP programı ile yeni araştırma görevlisi alımı durdurulmuştur. Mevcut ÖYP’li araştırma görevlilerinin statüleri korunmuş (bazıları 50/d veya 33/a kadrolarına geçirilmiş) ancak yeni alım yapılmamaktadır.

2025 itibarıyla, ÖYP’nin yerine geçen veya akademik kadroya girişte kullanılan temel yollar şunlardır:

  1. Öncelikli Alanlar Araştırma Görevlisi Programı:** YÖK tarafından belirlenen, ülkenin ihtiyaç duyduğu stratejik ve öncelikli alanlarda (örn: yapay zeka, moleküler biyoloji vb.) araştırma görevlisi yetiştirmeyi amaçlayan yeni burs/kadro programı.
  2. Üniversitelerin Kendi Kadro İlanları (33/a veya 50/d):** Üniversiteler, ihtiyaç duydukları araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi kadrolarını kendileri ilan ederler. Bu alımlarda genellikle ALES, Yabancı Dil Puanı ve Lisans/Yüksek Lisans GANO’su ile birlikte bir **yazılı ve/veya sözlü sınav (mülakat)** da yapılır. Her üniversite kendi değerlendirme ağırlıklarını (örn: ALES %30, GANO %30, Dil %10, Mülakat %30) belirleyebilir.
  3. YLSY (Yurt Dışına Lisansüstü Öğrenim):** MEB veya diğer kurumlar adına yurt dışında yüksek lisans/doktora yapmak üzere burslu öğrenci gönderme programı.

Yani, 2025’te akademik kadroya girmek isteyen bir adayın “ÖYP Puanı” hesaplamasına değil, ALES Puanına, Yabancı Dil Puanına ve GANO’suna (GANO Hesaplama) odaklanması ve başvuracağı üniversitenin/programın spesifik alım şartlarını (mülakat ağırlığı vb.) incelemesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

  • ÖYP Puanı 2025’te hala geçerli mi?
    Hayır. ÖYP programına yeni alımlar durdurulduğu için 2025 yılı itibarıyla yeni başvurular için ÖYP puanı hesaplanması veya kullanılması **söz konusu değildir**. Bu hesaplayıcı sadece tarihsel bilgi amaçlıdır.
  • Eski ÖYP puanım ne işe yarar?
    Eğer geçmişte hesaplanmış bir ÖYP puanınız varsa, bu puanın da artık bir geçerliliği kalmamıştır.
  • ÖYP yerine şimdi neye bakılıyor?
    Araştırma Görevlisi alımları için artık üniversitelerin kendi ilanlarına bakmanız gerekiyor. Bu ilanlarda genellikle ALES, Yabancı Dil Puanı, Lisans/Yüksek Lisans GANO’su ve **mülakat/yazılı sınav** sonucunun bir kombinasyonu kullanılır.
  • Eski ÖYP formülü (50/25/25) neden böyleydi?
    Bu ağırlıklandırma, akademik başarıda ALES’in (mantıksal akıl yürütme) en önemli faktör (%50), yabancı dil yeterliliğinin (%25) ve lisans başarısının (GANO %25) ise eşit derecede önemli yardımcı faktörler olarak görüldüğünü yansıtıyordu.
  • Araştırma Görevlisi olmak için minimum ALES/Dil puanı nedir?
    Yönetmeliklere göre genellikle ALES’ten en az 70, Yabancı Dil Sınavından (YDS/YÖKDİL) en az 50 puan almak minimum başvuru şartıdır. Ancak rekabetçi bölümler/üniversiteler çok daha yüksek puanlar gerektirir.